Of het nu gaat om modelscheepsbouw, modelautobouw, modelvliegtuigbouw of functionele modelbouw: zodra een model natuurgetrouw moet worden verplaatst, komt de techniek van de afstandsbediening om de hoek kijken. En juist op dit gebied heeft de ontwikkeling de laatste jaren enorme vooruitgang geboekt.

Wat een drama was het enige tijd geleden toen alleen de frequentiebereiken 27, 35 of 40 MHz beschikbaar waren voor het besturen van modellen. Naast de frequentie-interferentie die werd veroorzaakt door de CB-radio's die toen wijdverbreid waren, gingen veel modellen ook kapot door de dubbele bezetting van zendkanalen. Menig modelbouwer heeft hier een zeer hoge pijngrens moeten aantonen om de lust voor de hobby niet te verliezen. Maar deze ramp is nu eindelijk voorbij, tot vreugde van veel modelbouwliefhebbers.

De nieuwe afstandsbedieningtechnologie met 2,4 GHz

Met het vrijkomen van de 2,4 GHz-frequentieband en de beschikbaarheid van technisch volwassen zend- en ontvangsttechnologie uit het WLAN-gebied was het slechts een kwestie van tijd voordat deze slimme technologie ook voor modelbouwafstandsbedieningen werd gebruikt. En met de introductie van de nieuwe 2,4 GHz afstandsbedieningstechnologie werden niet alleen veel van de oude problemen opgelost. Het maakte ook enkele nieuwe en zeer interessante prestatiekenmerken mogelijk:

Hogere betrouwbaarheid van de transmissie

In tegenstelling tot de oude systemen, die permanent op een vast kanaal uitzonden, springen de nieuwe afstandsbedieningen heen en weer tussen kanalen en bezetten zij een van de ongeveer 80 beschikbare kanalen slechts voor fracties van een seconde. Deze procedure, bekend als frequency hopping, heeft het grote voordeel dat slechts minimale informatie verloren gaat als een kanaal wordt verstoord. Bovendien ondersteunen sommige afstandsbedieningen de LBT-functie (Listen Before Talk). Met deze functie controleert de zender eerst of het nieuwe kanaal werkelijk vrij is, alvorens zijn informatie op de frequentie van dit kanaal naar de ontvanger te zenden.

Naast de mechanische besturing van roeren of stuurstangen is het ook noodzakelijk om motoren te kunnen beïnvloeden met behulp van de afstandsbediening. Daartoe bestaan er motorregelaars of snelheidsregelaars die op dezelfde manier worden aangestuurd als een servo. Dit betekent: Afhankelijk van de stand van de stuurknuppel op de zender wordt de snelheid van de motor veranderd.

Snelheidsregelaar of toerentalregelaar

Hoewel er vaak over snelheidsregelaars wordt gesproken, gaat het niet altijd om snelheidsregelaars maar meestal om toerentalregelaars. Dit betekent: Als de toerentalregelaar voor de motorfunctie is ingesteld op 50% van het maximale vermogen op de zender, voorziet de snelheidsregelaar de motor in het model van 50% van het accuvermogen. Een toerentalregelaar kan niet herkennen of beïnvloeden of de motor dan werkelijk met 50% van zijn vermogen werkt of sneller of langzamer draait door veranderende belasting.

Een toerentalregelaar daarentegen detecteert de huidige snelheid van de motor en past de energie voor de motor automatisch aan als de snelheid toeneemt of afneemt door een verandering in de belasting. Deze besturingsmodus (govener-modus) is belangrijk voor bijvoorbeeld elektrische modelhelikopters, omdat deze met een constante rotorsnelheid moeten werken.

Op het gebied van aandrijfbatterijen hebben lithiumpolymeerbatterijen (LiPo) de NiMH-batterijen al lang ingehaald. Dat is geen wonder, want LiPo-batterijen hebben een lager gewicht en een aanzienlijk hogere energiedichtheid dan NiMH-batterijen.

Deze batterijen moeten echter op de juiste manier worden behandeld. Te diep ontladen is net zo schadelijk als overladen. In extreme gevallen kan dit leiden tot mechanische vernietiging van de batterij met acuut gevaar voor brand en explosie.
Daarom is het belangrijk om het batterijtype en het aantal cellen in te stellen bij het programmeren van snelheidsregelaars. De regelaars/actuators zullen dan de motor uitschakelen of het vermogen verminderen als er een risico van diepe ontlading bestaat.

Om elke afzonderlijke cel tijdens het laadproces te kunnen controleren, hebben LiPo-batterijen naast de verbindingskabels met hoge stroom speciale balancerverbindingen. Aangezien LiPo-batterijen soms alleen in folie zijn verpakt, moet er ook voor worden gezorgd dat puntige of scherpe voorwerpen de buitenste schil niet kunnen beschadigen.

Bij een juiste behandeling bieden LiPo-batterijen echter langdurig rij- en vliegplezier.

In tegenstelling tot in de handel verkrijgbare laders met ronde cellen, die in elk huishouden te vinden zijn, kenmerken modelbouwladers zich door het feit dat zij meercellige accu's kunnen laden. Bovendien zijn de laders zo ontworpen dat ze ook batterijen met verschillende technologieën zoals NiCd, NiMH, LiPo, LiIon, LiFePO of lood kunnen laden en ontladen.

Maar dat niet alleen. Veel modelbouwliefhebbers gebruiken verwisselbare batterijen om hun model te kunnen gebruiken zonder lange oplaadpauzes. In dit geval is het praktisch als de lader twee of meer batterijen tegelijk kan opladen.

En om ervoor te zorgen dat de batterijen snel kunnen worden opgeladen, werken de laders met soms zeer hoge laadstromen. Natuurlijk moeten de laadkabels en de connectoren perfect op de batterijen passen, anders kunnen er snel contactfouten en schade optreden.